U trudnoći bi se trebao uraditi najmanje jedan detaljan morfološki pregled a koji se inače naziva i ekspertni jer njegov sadržaj vrlo obiman, te zahtijeva znanje, iskustvo ali i tehniku.

Nekad se taj pregled radio u petom mjesecu trudnoće, jer je u tom periodu beba kompletno formirana, tj. svi vitalni organi su takve strukture kao što su i kod odraslih. Taj pregled podrazumijeva detaljan vanjski pregled bebe gdje je prikaz lica najznačajniji, ali i pregled ruku i nogu uključujući i šake i stopala, te prednjeg trbušnog zida i leđa. U okviru tog pregleda obavezno se procijeni težina bebe ali na osnovu svih paramatera koji se mogu izmjeriti (duge kosti nogu i ruku, obim glave, obim stomaka, širina malog mozga). Potom se vrši pregled svih važnih organa (mozak, pluća, srce, bubrezi). Pregled srca je važan a mora sadrži ocjenu ritam, frekvnecu, položaj i veličinu srca, tzv. „presjek 4 komore“, ukrštanje velikih krvnih sudova, luk aorte i duktus arteriozus. Želudac se mora prikazati ispod srca i dijafragme. Prikaz oba bubrega i mokraćne bešike sa mjerenjem veličine bubrežnih čašica ocjenjuje morfologiju i funkciju urinarnog sistema. Uz pregled unutrašnjih organa obično ide i pregled kičmenog stuba. Pregled se završava sa ocjenom tzv. markera ili znakova na genetske greške a to su: dužina dugih kostiju, razmak između očiju, veličina bubrežnih čašica, eventualno postojanje hiperehogenog crijeva, hiperehogenog fokusa u srcu, ciste horioidnog pleksusa, protok u ductus venosus i trikuspidalnu valvulu.
Kod prikaza lica veoma je važno isključiti rascjep usne i tvrdog nepca.

Međutim, konačna ocjena ovisi i o rizicima vezanim starosnu dob trudnice, nepovoljan ishod ranijih trudnoća (spontani abortusi, rađanje djece sa manama i sl.), eventualno srodstvo sa osobama koje su imale urođene mane. Takođe, podatak o eventualnom rendgenskom zračenju ili korištenju opasnih lijekova u ranoj trudnoći može uticati na konačno mišljenje o daljim dodatnim pregledima kao što su amniocenteza, kordocenteza ili test iz majčine krvi.
Usavršavanje ultrazvučne tehnike, te nepostojanje dokaza da broj i dužina pregleda mogu štetno djelovati na plod dovelo je do toga da se prvi morfološki pregled počne uraditi i na kraju I trimestra kada je završeno formiranje svih organa tj. kad plod dostigne veličinu od 5cm. U tom periodu vaginalnim ultrazvukom se može izvršiti detaljan pregled ploda skoro istog kvaliteta kao ovaj o kome je prije bilo riječi. Vremenom je taj pregled pomjeren za dvije nedelje (XIII/XIV) tj. kad beba dostigne 8cm, jer je mnogo kvalitetniji i sadržajniji (zbog same veličine bebe) a i da se može uraditi sa ultrazvučnim aparatima skromnijih mogućnosti. Prednost ovog pregleda jeste u tome da se već na kraju prvog trimestra ima pouzdana informacija o morfologiji ploda, te o markerima na genetske greške među kojima je najpoznatije mjerenje zadebljanja na vratu, nosne kosti i ugao lica. Ovaj pregled smo dodatno dopunjavali tzv. dvostrukim ili „dable“ (engl. double test) koji je dodatno povećavao sigurnost ovog pregleda.

Danas kada smo zbog rizika širenja infekcije Corona virusom ograničeni u svakom pogledu i kada izlazimo iz kuće samo kad moramo, ne možemo se pretvarati kao da nas se to ne tiče, te da i preglede trebamo izbjeći kad god to možemo. Medicina u vanrednim uslovima strogo odvaja bitno od nebitnog, te sve redovne i preventivne preglede maksimalno reducira a tu spadaju pregledi trudnica.
Važno je zbog toga izdvojiti najrizičnije trudnice a na osnovu slijedećih informacija:

  • porodična anamneza (podaci o eventualnim rađanjima djece sa anomalijama)
  • lična anamneza (podaci o tome da li mate neku hroničnu bolest kao što je dijabetes lupus, tuberkuloza epilepsija)
  • vaša starosna dob (ako je veća od 35 godina spadate u grupu većeg rizika)
  • reproduktivna anamneza (podaci i broju i ishodu ranijih trudnoća i okolnostima začeća)
  • sadašnja bolest ili aktuelno zdravstveno stanje te stanje materice i jajnika

Ako je sve navedeno u redu šanse za rađanje bebe sa anomalijom ili genetskom greškom je malo te se za morfološki pregled neće zakasniti ni do kraja 5. mjeseca.
Važno je imati na umu da je u ovakvim prilikama potrebno uraditi jedan ali vrijedan pregled sa već navedenim sadržajem i da je to važnije nego da li će se pregled uraditi u XII ili XII nedelji.
Dok ne dođete na taj pregled vodite računa o ishrani i da ne dobijete na težini jer u prva tri mjeseca smijete dobiti maksimalno 1,5kg, u druga tri 3kg i ostanimo kod kuće.